Yaşanabilir Sokaklardan Sürdürülebilir Kentlere

Columbus Circle

Çevreyi ve insan sağlığını her geçen gün daha fazla tehdit eden kent içi ulaşım sorunlarına çözümler üretme amacıyla kurulan Embarq Türkiye Sürdürülebilir Ulaşım Derneği'nin konuğu olarak İstanbul’a gelen New York Ulaştırma Departmanı'ndan Planlama ve Araştırma Müdürü Matthew Roe, derneğin düzenlediği "Yaşanabilir Sokaklardan Sürdürülebilir Kentlere" başlıklı seminerde deneyimlerini katılımcılarla paylaştı. Otomobil öncelikli sokakları yaya ve bisikletlilerin kullanımına açmak konusunda özel çalışmaları bulunan Roe, internet üzerinden ulaşılabilen New York sokaklarını yeniden tasarlamaya yönelik “Sokak Mekanlarının Tasarımı Kılavuzu” hakkında da İstanbullu uzmanlara bilgi verdi.
Seminerde Matthew Roe, New York Şehri'nin en iyi uygulama örnekleri ile İstanbul'da yapılması planlanan kentsel planlama çalışmalarına farklı bakış açıları getirdi.
Akademisyen, şehir plancıları, özel sektör ve kamu çalışanları, mimarlar ve öğrenciler gibi disiplinler arası çalışan yaklaşık 80 kişinin katılım gösterdiği seminerde Matthew Roe ilk bölümde New York Şehri'ndeki projeleri ve uygulamaları anlattı. İkinci bölümde ise bu proje ve uygulamalardan faydalanarak İstanbul/Karaköy Meydanı'ndaki yaya yolu, özel araç, otobüs, tramvay gibi karma ulaşım modlarının yer aldığı alanda mevcut trafik planlaması üzerine çalışma gruplarına ayrılarak farklı tasarımlar ortaya çıktı. Yapılan tasarımların tartışılması bölümünde, tasarımların mevcut araç trafiği için kullanılan meydanın daha çok yaya ve bisiklet yolu ağırlıklı olarak kullanılmasının talep edildiği görüldü.
Seminerde değinilen en önemli nokta; kentsel gelişim üzerine yapılan çalışmalarda kent konseylerinin, yerel yönetimlerin ve de bakanlıkların plana dahil edilmeyişi, sadece en üst yönetimden alınan kararların direkt uygulamaya konulduğu konusuydu. Teknik konularda karar alma mekanizmasının aşağıdan yukarı doğru çalışması gerektiği üzerine tartışıldı. Yerel yönetimlerin projeleri hayata geçirmesi için, yerel yönetimlerdeki en üst düzeydeki kişilerin projeleri sahiplenmesi gerektiği New York Şehri örneğinden edindiğimiz bir diğer önemli bilgi oldu.
Değinilen bir başka önemli konu da, trafik planlamasında araç odaklı yaklaşımların ön planda tutulması, buna karşın yaya ve bisiklet odaklı ulaşımın göz ardı edilmesinin şehir içindeki yaşamı oldukça olumsuz etkilediğiydi.
Yerel ve ulusal basının da büyük ilgi gösterdiği bu seminerdeki interaktif çalışma ile kentsel gelişim projelerine farklı paydaşların nasıl dahil olabileceği konusunda bir bakış açısı sağlandı.

Times Square

New York Ulaştırma Departmanı'ndan Planlama ve Araştırma Müdürü Matthew Roe seminerde “Bir caddeyi nasıl güvenli hale getireceğiz?” sorusunun yanıtını özetle şöyle verdi:
“Halka ulaşmak önemli. Yerel halka ulaşıp onların fikirlerini almak lazım. Çünkü sokağı en iyi onlar bilir.
Elde edilen veriler, mahalle sakinlerinin fikirleriyle kombine edilmeli
Güvenlik çok önemli.
Gelişmekte olan bir bölge ise rakamlar çok önemli, kazalar, yaralanmalar, öümler, vs.... ve bu veriler kullanıcı dostu olmalı.
Projelendirirken çok katı olunmamalı, gerçekçi yaklaşılmalı
Yapılacak düzenlemeler, ihtiyaçlar ve sıkıntılara göre belirlenmeli
Proje uygulamaya geçtikçe, alınan dersler ve tecrübelerle şekillenir; bu yüzden esnek olunmalı...”

Matthew Roe’ya göre “iyi cadde iyi şehir demek, iyi şehir iyi cadde demek”. Önemle altını çizdiği diğer hususların başında kötü ulaştırma kararları geliyor, kötü kararların kötü maliyetlere; hatta ölüm ve yaralanmalara yol açtığını belirten Roe, “yayalaştırma bir anlamda küçük bir şehre hayat verme yöntemidir. Bir caddenin ekonomik faaliyetini artırabilirsiniz. Araçlı insanlar çeşitli zorunluluklardan dolayı caddede fazla vakit geçiremezken, yayalar ve bisikletliler ekonomiyi canlandırır. İnsanlar sokakta vakit geçirir, yer, içer, alışveriş yapar… Çevredeki binaların, konutların değeri artar” diyor ve ekliyor “şehirler tasarlama aşamasındayken güvenlik ve sürdürülebilirlik düşünülmeli.”
İstanbul’un kentsel dönüşüm sürecine ilişkin yaptığı saptama da oldukça çarpıcı: “İstanbul gibi dünya üzerinde çok önemli yeri olan bir metropolde de, ulaşım araçları, kamusal alanlar ve binaların tümü kentsel gelişim planına aynı planlama sürecinde dahil edilmeli, bu sayede insan odaklı uygulamalar hayata geçmelidir.”

EMBARQ Türkiye - Sürdürülebilir Ulaşım Derneği (SUD), çevreyi ve insan sağlığını her geçen gün daha fazla tehdit eden kent içi ulaşım sorunlarına sürdürülebilir çözümler üreterek kentlerimize yaşam kalitesinin iyileştirilmesi amacıyla kurulmuş, kâr amacı gütmeyen, araştırma ve uygulama konularına odaklanmış bir sivil toplum kuruluşudur.
EMBARQ Türkiye - SUD, dünyamızın kısıtlı kaynaklarını sürdürülebilir biçimde kullanma bilinci oluşturmak amacıyla kurulmuş olan Dünya Kaynakları Enstitüsü'ne (WRI) bağlı, dünya üzerinde 6 ülkede sürdürülebilir ulaşım alanaında faaliyette bulunan EMBARQ ağının üyesidir.
EMBARQ Türkiye - SUD, yerel idarelerle birlikte çalışarak kent içi ulaşım sorunlarına çözümler üretmekte ve bu çözümlerin uygulanma sürecinde gerekli olan yurt içi ve yurt dışı uzman desteğini sağlamaktadır. Çalışmalarını hayata geçirirken ihtiyaç duyduğu finansal kaynağı çeşitli fonlar ve özel şirketlerin sponsorluğu ile sağlar.
EMBARQ Türkiye - SUD, hava kirliliğinin azaltılması ulaşımın yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerin giderilmesi, güvenli, erişilebilir ve temiz ortak yaşam alanlarının oluşturulması konularında projeler üretir ve bu projeleri yerel yönetimlerle birlikte çalışarak uygulamaya koyar.
EMBARQ ağının bir üyesi olan EMBARQ Türkiye - SUD, WRI'nın uzmanlığından ve uluslararası deneyiminden de faydalanır.

Matthew J. Roe
Lisans eğitimini Wesleyan Üniversitesi’nde tamamlayan Matthew Roe, Columbia Üniversitesi Planlama ve Koruma kürsüsünden Kentsel Planlama yüksek lisans derecesini aldı. Roe, 2008 yılından itibaren New York Ulaştırma Departmanı’nda Planlama ve Araştırma Müdürü olarak, 2009 Eylül’den bu yana ise Kıdemli Planlama ve Araştırma Müdürü olarak görev yapmaktadır. Sokak planlaması ve iyileştirme üzerine birçok sunum yapmış ve makalesi yayınlanmış olan Roe, sürdürülebilir ulaşım ve kentsel hayatın iyileştirilmesi amacı ile New York şehrinde çalışmalarını sürdürmektedir.

Yorum yaz...